مهندسی برق

1-2-مربوط به تست كالیبره بودن دستگاه 3- ولوم Focus واضح كننده شكل موج است . 5-لامپ راهنما كه روشن بودن دستگاه را نشان می دهد. 6-دكمه POWER برای روشن و خاموش كردن دستگاه . 7-ولوم ولت بر قسمت برای تنظیم دامنه(محور عمودی كانال یك) موج را بزرگتر یا كوچكتر نشان می دهد 8-ترمینال ورودی كانال 1(محل اتصال پروپ). 9-ولوم كالیبره كننده، كه این ولوم همیشه باید در منتها الیه سمت راست باشد. 10-كلید سه حالته انتخاب وضعیت سیگنال ورودی كانال یك در حالت AC فقط موجAC را نشان میدهد و در حالت DC سیگنال AC و DC را نشان میدهد . درحالت GND خط صفری در صفحه اسیلوسكوپ داریم كه ازآن به عنوان خط مبنا (خط صفر) استفاده می شود . 11-با چرخاندن ولوم Position ، سیگنال ورودی كانال یك به بالا و پایین تغییر مكان میدهد . 12- ALT در صورتی كه برای نمایش امواج ورودی هر دو كانال با فركانس های بیش از یك كیلو هرتز است .در صورت فشردن كلید به حالت CHOP میرود ، كه برای امواج كمتر از 1كیلو هرتز است . 13-DCBAL :این پنتانسیومتر برای بالانس محور عمودی به كار میرود . 14-كلید 4حالته MODE: در حالت CH1 ورودی فقط از كانال 1 است . درحالت CH2 ورودی فقط از كانال 2 است. در حالت DOUL وردی هر دو نشان داده می شود .(به طور جداگانه ). در حالت ADD مجموعه دامنه ورود ی هر دو كانال نشان داده میشود . 15-زمین دستگاه اسكوپ است .در هنگام وصل كردن اسیلوسكوپ به دستگاه دیگر این ترمینال باید به زمین دستگاه دیگر وصل شود . 16-اگر این كلید در حالت بیرون باشد وموج كانال دو را عادی نشان می دهد واگركلید را فشار دهیم موج كانال 2 را معكوس نشان میدهد . 17- DCBAL :این پنتانسیومتر برای بالانس محور عمودی به كار میرود . 18- عملكرد همانند شماره 10 19-عملكرد همانند شماره 11 20-ترمینال ورودی كانال دو محل اتصال پروپ 21-عملكرد همانند شماره 9 22-عملكرد همانند شماره 7 23-اگر بخواهیم از كانال 1 استفاده كنیم كلید را در حالت ch1 و اگر بخواهیم از كانال 2 استفاده كنیم در حالت ch2 قرار میدهیم . 24-ترمینال ورودی خارجی برای تنظیم دستگاه . 25- در اسیلوسكوپ مداری وجود دارد كه وجود یاعدم وجود سیگنال ورودی را تشخیص دهد. اگركلید 4 حالته Mode در حالت: AUTO:در صورت عدم وجود سیگنال ورودی یك خط صاف روی صفحه اسكوپ ظاهر میشود . NORM :در صورت عدم وجود سیگنال ورودی هیچ شكل موجی روی صفحه ظاهر نمیشود. 26-كلید SLOP دامنه ی موج را در وضعیت بیرون مثبت و در وضعیت درون منفی نشان میدهد (180درجه اختلاف فاز ایجاد میكند ). 27-امواج ورودی هر دو كانال را به روش متناوب جاروب میكند. 28-با تنظیم این ولوم از لغزش و حركت موج در صفحه جلوگیری میشود . 29-عرض ( دامنه) موج تغییرمیكند . 30-كلید SWP.VAR.برای كالیبره كردن پریود، باید در منتها الیه سمت راست قرار می گیرد. 31-كلید بزرگنمایی ،10برابر دوره را زیاد میكند. 32-با چرخاندن ولوم POSITION شكل موج به چپ و راست تغییر مكان میدهد . 33-لامپ اشعه كاتدی CRT
1- اسیلوسکوپ (oscilloscope) اصولا کلمه ی oscilloscope به معنی نوسان نما یا نوسان سنج است و این وسیله برای نمایش دوبعدی سیگنال های متغیر با زمان است. که محور افقی نمایش زمان و محور عمودی محور اختلاف ولتاژ بین دو نقطه از مدار است. پس اسیلوسکوپ فقط توانایی نمایش ولتاژ رو داره و وسیله ای صرفا برای اندازه گیری است و یک اسکوپ ایده آل نباید هیچ تاثیری بر روی سیگنال ورودی داشته باشه و فقط اون رو نمایش بده. 2- تنظیمات پایه اگرچه کلیدهای کنترلی اسکوپ های مختلف کمی با هم فرق می کنه ولی در مجموع در اسکوپ های آنالوگ یک سری کلید های اساسی وجود داره که اگرچه در ظاهر تفاوت هایی وجود داره ولی در نهایت وظیفه ی اونا در مدل های مختلف یکیه و در شکل زیر یکی از ساده ترین مدل ها رو می بینید. این شکل به چهار قسمت مختلف تقسیم شده که سه قسمت مهم اون نامگذاری شده که در زیر توضیح اون ها رو می بینید a. انتخاب و ضعیت عمودی (کلید Vertical MODE در مرز مشترک قسمت 2 و 3) بسته به این که بخواهیم از کدوم یک از ورودی های اسکوپ استفاده کنیم می تونیم کلید MODE رو تنظیم کنیم که به ترتیب از بالا به پایین اسکوپ، روی صفحه نمایش، کانال یک، کانال دو، دو موج را همزمان و در وضعیت ADD، جمع ریاضی دو موج را نشان خواهد داد. توجه1: بعضی از اسکوپ ها بجای کلید DUAL دو کلید دیگر به نام های ALT و CHOP دارند که هر دوی اون ها هم دو موج رو همزمان نمایش می دن اما تفاوت ALT و CHOP در اینه که ALT یک دوره تناوب از یک موج رو به طور کامل و بسیار سریع نمایش میده و بعد موج کانال دیگه رو. اما این تغییر انقدر سریع انجام میشه که ما اون رو حس نمی کنیم. اما وضعیت CHOP به صورت انتخابی بریده هایی از یک موج و بریده هایی ازیک موج دیگه رو هم زمان نشون میده که ممکنه شکل موج در فرکانس های پایین با نقطه هایی خالی نشون داده بشه. توجه2:(MODE X-Y) در بعضی از اسکوپ ها دکمه ی تغییر وضعیت به X-Y در کنار همین دکمه های Vertical mode قرار داره و در بعضی در قسمت تریگر و برخی در قسمت های دیگه مثلا کلید MODE (نه Vertical MODE مثل چیزی که در بالا توضیح داده شد). اما چیزی که مهمه اینه که این وضعیت برای حذف بین دو کانال استفاده میشه و درواقع اونچه بر روی اسکوپ نشون داده میشه، مشخصه ی انتقالی بین دو نقطه است که محور عمودی معرف تغییرات کانال A و محور افقی نمایش تغییرات کانال B است. b.کنترل زمان همون طور که در شکل قسمت 1 می بینید صفحه نمایش (CRT) اسکوپ با واحدهایی مدرج شده که در مورد زمان برای پیدا کردن فرکانس موج استفاده می شه به این شکل که فرض کنیم یک موج به ورودی اسکوپ وارد شده(منبع اش می تونه مثلا یک سیگنال ژنراتور یا یک ترانس باشه که توضیح داده خواهد شد) و ما می خواهیم فرکانس اش رو پیدا کنیم. اول باید سوییچ Sweep time/Div رو به صورتی تنظیم کنیم که یک موج ثابت با حداقل یک دوره ی تناوب بر روی صفحه مشخص بشه، بعد از اون عددی رو که سوییچ روی اونه در واحد اون قسمت ضرب کنیم و به این ترتیب دوره ی تناوب یا پریود موج به دست می یاد که با معکوس کردن اون می تونیم فرکانس اش رو به دست بیاریم. مثلا فرض کنیم در مورد موج بالا اگه سوییچ time/div(بخونید تایم دیویژن) روی عدد 5 در قسمت ms باشه، نشون می ده که هر واحد افقی ما 5 میلی ثانیه رو نشون می ده و از اون جایی که موج ما در یک دوره ی تناوب در امتداد 4 خونه قرار گرفته، پس 4 تا 5 میلی ثانیه که 20 میلی ثانیه(یا 0.02 ثانیه) است دوره ی تناوب این موجه و در نتیجه فرکانس اون 0.02/1 یا پنجاه هرتزه که مثلا می تونه خروجی یه ترانس از برق شهری باشه. c. کنترل ولتاژ یا دامنه کنترل دامنه یا روش خوندن دامنه ی موج دقیقا مثل روش خوندن زمانه با این تفاوت که باید واحد های عمودی در Volt/Div (بخونید ولت دیویژن) ضرب بشه. مثلا در مورد موج بالا اگه بخواهیم ولتاژ P-P (پیک تو پیک یا از قله تا قله) رو اندازه بگیریم. با فرض اینکه Volt/Div بر روی عدد 1 باشه از قله تا قله ی موج ما 4 خونه رو اشغال کرده که ضربدر عدد یک، 4 ولت رو نشون میده. و این تنظیمات برای هر کانال ورودی باید به طور جداگانه انجام بشه و موج هر کانال باید بر اساس مقیاس خودش خونده بشه. نکته ی مهم: در اکثر اسکوپ ها روی دستگیره های Time/Div و Volt/Div یه دستگیره ی کوچکتر وجود داره که برای کالیبره کردن اسکوپ استفاده میشه و ما همیشه باید قبل از تنظیم این سوییچ ها این دستگیره ی کوچکتر رو تا انتها در جهت عقربه های ساعت بچرخونیم در غیر اینصورت اندازه گیری های ما صحیح نخواهد بود. d. انتخاب وضعیت های AC , GND , DC این کلید سه حالته که معمولا زیر Volt/Div قرار داره به ما امکان میده که نوع خروجی مون رو انتخاب کنیم به این صورا که اگر کلید در وضعیت AC قرار داشته باشه تنها مولفه ی AC سیگنال نمایش داده خواهد شد و مقدار DC یا آفست موج ما حذف خواهد شد. وضعیت GND ورودی ما را به زمین اتصال کوتاه می کند و امکان تنظیم عمودی سطح صفر رو به ما میده. و وضعیت DC موج رو دست نخورده و بدون تغییر به ما نشون می ده که این موج مقدار شامل DC و AC خواهد بود. توجه: همیشه در ابتدای کار باید از تنظیم بودن وضعیت صفر اسکوپ مطمئن بشیم به این ترتیب که کلید رو در حالت GND قرار داده و با دستگیره های Position خط افقی را بر روی صفر قرار دهیم. اینکار را باید برای هر کانال به طور جداگانه باید انجام دهیم و برای تغیر وضعیت از یک کانال به کانال دیگه می تونیم از کلید MODE (که توضیح داده شد) استفاده کنیم. نکته1: استفاده از وضعیت AC اگرچه می تونه باعث مسدود کردن مقدار DC موج بشه اما در فرکانس های پایین می تونه باعث اعوجاج و به هم ریختگی شکل موج بشه و دلیل این مسئله استفاده از خازن های ظرفیت بالایی است که برای حذف مقدار DC موج درون اسکوپ وجود داره. نکته2: اگرچه استفاده از وضعیت AC، ممکنه مشکل مطرح شده در قسمت الف رو بوجود بیاره، اما استفاده ی مفید اون می تونه برای اندازه گیری ریپل های بسیار کوچک موجود بر روی ولتاژ های به ظاهر DC باشه.(چطوری؟) نکته3: تنها مشکل وضعیت DC اینه که ممکنه مقدار DC موج، مزاحم اندازه گیری دقیق مقدار AC بشه. اساسی ترین مسائل مربوط به اسکوپ رو بررسی کردیم ولی مطالب دیگه ای هم وجود داره که معمولا در استفاده های مقدماتی کمتر از اونا استفاده میشه مثل تریگر کردن اسکوپ با یک منبع خارجی(و کلا بخش Triggering) یا کالیبره کردن اسکوپ بوسیله ی سیگنال مربعی یی که اسکوپ در اختیارمون قرار میده و یا مسایل نسبتا گسترده در رابطه با پروب ها جهت اندازه گیری های بسیار دقیق و ... که در یک پست دیگه بعد از معرفی مولتی متر دیجیتال و سیگنال ژنراتور، اونا رو خواهم نوشت ولی تنظیم برخی از کلیدهای بخش Triggering رو (بدون دلیل) جهت اندازه گیری صحیح در قسمت راهنمای قدم به قدم نوشته ام. راهنمای قدم به قدم استفاده از اسکوپ قدم اول: روشن کردن اسکوپ! قدم دوم: اطمینان از کالیبره بودن اسکوپ کلید های Gain Variable Control رو که به صورت کلیدی کوچکتر بر روی کلیدهای Volt/Div و Time/Div وجود داره تا انتها در جهت عقربه های ساعت بچرخونید. قدم سوم: تنظیم زمین اسکوپ کلید سه حالته ی AC GND DC رو برای هر دو کانال در حالت GND قرار بدید و با دستگیره ی Position محور عمودی رو روی صفر قرار بدید. بوسیله ی کلیدهای Intensity و Focus به ترتیب شدت نور و نازکی موج رو تنظیم کنید و بعد از تنظیم زمین کلیدها رو در وضعیت DC قرار بدید. قدم چهارم: وصل مدار به اسکوپ اگر از یک کانال می خواهید استفاده کنید با یک پروب و اگه از دو کانال با دو پروب باید مدار رو به اسکوپ وصل کنید. به این صورت که سوکت پروب رو به ورودی کانال مورد نظر وصل کنید و سر دیگه ی اون رو به دو سر المان یا قسمتی از مدار که می خواهید تغییرات ولتاژ اون رو بررسی کنید، وصل کنید دم پنجم: پایداری موج اگه موجی که روی صفحه نشون داده میشه یا سریع حرکت میکنه، دستگیره ی Trigger Level رو در حالت وسط قرار بدید و یه کم Time/Div رو هم تغییر بدید تا شکل موج واضحتر بشه و اگه موجتون ثابت بود به قدم بعد برید. قدم ششم: انتخاب منبع کانال مورد نظرتون رو برای نمایش روی صفحه بوسیله ی کلید چند حالته ی Vertical Mode انتخاب کنید. اگه هر دو کانال رو هم زمان می خواهید ببینید یکی از حالتهای ALT یا CHOP رو انتخاب کنید و اگه مجموع دو موج مورد نظرتونه وضعیت ADD رو انتخاب کنید. قدم هفتم: اندازه گیری مشخصات موج تعداد خونه های افقی رو که در امتداد یک دوره ی تناوب قرار گرفته اند در واحد Time/Div ضرب کنید و عدد به دست اومده رو معکوس کنید تا فرکانس موج بدست بیاد. برای بدست اوردن دامنه ی سیگنال، تعداد خونه های افقی رو از قله تا پایین ترین نقطه ی موج بشمارید و در Volt/Div اون کانال ضرب کنید. عدد به دست اومده اندازه ی دامنه ی P-P موج خواهد بود. اگه مدارتون رو درست بسته باشید و اسکوپ تون هم سالم باشه باید بعد از این مراحل یک شکل موج ثابت رو بر روی اسکوپ ایجاد کرده باشید و مشخصات اون رو هم اندازه گیری کرده باشید. در غیر اینصورت باید دنبال پیدا کردن اشکال مدارتون یا اطمینان از سالم بودن اسکوپ باشید.
 
 
اسيلوسکوپ ( Oscilloscope ) يک دستگاه اندازه گيری است که از آن برای مشاهده شکل موجها و اندازه گيری ولتاژ ، زمان تناوب ، اختلاف فاز و همچنين مشاهده منحنی مشخصه ولت – آمپرعناصر نيمه هادی مانند ديود و ترانزيستور استفاده می شود .
 
اسيلوسکوپ يک ولت متر دقيق استولی توانايی اندازه گيری جريان را به طور مستقيم ندارد و برای اندازه گيری جريان بايد از روشهای غير مستقيم مانند قانون اهم استفاده کرد . يکی از مزايای اسيلوسکوپ اين است که بر خلافمولتی مترهای معمولی ، در فرکانس های بالا نيز به خوبی کار می کند . اندازه گيری و مشاهدهشکل موج ها در اسيلوسکوپ از ولتاژ با فرکانس صفر ( DC ) شروع و به فرکانس مشخصی ختممی گردد که معمولاً اسيلوسکوپ را با اين فرکانس مشخص می کنند . مثلاً اسيلوسکوپ ۴٠مگاهرتز ، يعنی اسيلوسکوپی که می تواند ولتاژهای DC و AC تا MHZ۴٠ را نمايش دهد . اسيلوسکوپ ها در نوع آنالوگ و ديجيتال ساخته می شوند که ما در اينجا به برسی نوع آنالوگ آنمی پردازيم و در ادامه هر جا کلمه اسيلوسکوپ را به کار ببريم منظورمان اسيلوسکوپ آنالوگ است. ما قصد نداريم به بررسی ساختمان داخلی اسيلوسکوپ بپردازيم بلکه هدف ، آشنايی با قابليت هایاسيلوسکوپ و نحوه استفاده از آن می باشد . به دليل اينکه طرز کار همه اسيلوسکوپ ها شبيهيکديگر است و کليدها و ولوم های آنها تقريباً يکی است ما برای آموزش بهتر مطلب ، از يکاسيلوسکوپ Instek مدل 630 – GOS در امر آموزش استفاده می کنيم که تصوير ايناسيلوسکوپ قابل مشاهده است .
 

 

اسيلوسکوپ ها ممکن است يک کاناله و يا چند کاناله باشند . اسيلوسکوپ های يک کاناله در هرلحظه فقط می توانند يک سيگنال را روی صفحه نمايش خود نمايش دهند . اما اسيلوسکوپ های چندکاناله ، همزمان می توانند چند سيگنال را روی صفحه نمايش خود ، نمايش دهند . اسيلوسکوپنمايش داده شده در شکل ( ١) ، : -يک اسيلوسکوپ دو کاناله می باشد يعنی همزمان قادر به نمايش دادندو سيگنال روی صفحه نمايش خود می باشد . اما سيگنال های الکتريکی چگونه به اسيلوسکوپمنتقل می شوند ؟ برای انتقال سيگنال های الکتريکی به اسيلوسکوپ ، از پروب استفاده می شود کهدر ادامه به بررسی آن می پردازيم .
 
 
١- صفحه نمايش اسيلوسکوپ : اسيلوسکوپ ها دارای يک صفحه نمايش هستند که اين صفحهنمايش در راستای افقی به ١٠ قسمت و در راستای عمودی به ٨ قسمت تقسيم می شود که برای دقتبيشتر در اندازه گيری ، در راستاهای افقی و عمودی ، خطوط وسط دارای تقسيمات ريزتری نيز میباشند به طوری که هر خانه به ۵ قسمت تقسيم شده و هر قسمت معادل ٢. ٠ خانه است . ٢- کليد روشن و خاموش کردن اسيلوسکوپ : در هر اسيلوسکوپ کليدی برای روشن و خاموشکردن اسيلوسکوپ وجود دارد که آن را با کلمه POWER و يا OFF/ON نمايش می دهند . درنزديکی اين کليد ، معمولاً يک LED جهت نمايش روشن و يا خاموش بودن اسيلوسکوپ وجود دارد. اين کليد در زير و سمت راست صفحه نمايش قابل مشاهده است . ٣- ولوم Intensity : اين ولوم شدت نور سيگنال نمايش داده شده را کم و زياد می کند . اين ولومبايد در حالتی قرار گيرد که شدت نور برای رؤيت سيگنال کافی باشد . اين ولوم ممکن است بهاختصار با Inten نمايش داده شود . در شکل بالا در زير صفحه نمايش دو ولوم وجود دارد . از ايندو ولوم ، ولوم سمت چپی ، ولوم Inten می باشد . ۴- ولوم Focus : کلمه Focus به معنای کانونی و يا تمرکز است و اين ولوم ضخامت موج رسمشده بر روی صفحه اسيلوسکوپ را کم و زياد می کند . اين ولوم بايد در حالتی قرار داده شود کهخطوط شکل موج ، حداقل ضخامت را داشته باشند . در شکل بالا ، از بين دو ولوم زير صفحهاسيلوسکوپ ، ولوم سمت راست ولوم Focus می باشد . ۵- پين تنظيمات يا کاليبراسيون : اين قسمت برای تست و تنظيم سلکتورهای Div/Volt وDiv/Time و نيز برای بررسی سالم و يا معيوب بودن پروب مورد استفاده قرار می گيرد اسيلوسکوپ يک سيگنال مرجع با دامنه و فرکانس معين برای تست و تنظيم خود ايجاد می کند و بهاين پين انتقال می دهد . اگر سيگنال مزبور به ورودی اسيلوسکوپ داده شود می توان شکل موج آنرا مشاهده کرد . در عين حال چون دامنه و فرکانس سيگنال مزبور معين است ، می توان صحتتنظيمات سلکتورهای Div/Volt و Div/Time را تحقيق کرد . همچنين اگر در اثر تماس نوکپروب با اين پين ، سيگنال موجود بر روی پين ، در صفحه نمايش اسيلوسکوپ ظاهر شود و زمانیکه گيره زمين پروب را همزمان با نوک پروب به اين پين متصل می کنيم يک خط افقی و يا بهعبارتی ولتاژ صفر ، روی صفحه اسيلوسکوپ ظاهر شود پروب سالم است . در شکل (٢) اين پيندر زير صفحه نمايش اسيلوسکوپ و در منتهی اليه سمت چپ قابل مشاهده است . ۶- پيچ آستيگمات : اين پيچ به همراه ولوم تنظيم نقطه کانونی برای ايجاد واضح ترين نقطه گرداستفاده می شود و معمولاً با عبارت Astig مشخص می شود . بعضی از اسيلوسکوپ ها مثلاسيلوسکوپ نمايش داده شده در شکل (٣) اين ولوم را ندارند . ٧- پيچ چرخش محور افقی : توسط اين پيچ کجی محور افقی کاملاً در وضعيت افقی تصحيح میگردد . اين ولوم با عبارت Rotation Trace مشخص می شود . در اسيلوسکوپ نمايش داده شدهدر شکل (٣) ، اين ولوم در سمت راست ولوم Focus قرار دارد . برای بررسی بقيه ولوم ها وکليدهای اسيلوسکوپ ، تصوير واضح تری از نيمه سمت راست اسيلوسکوپ نمايش داده شده است .  ٨- کليد Div/Time : اين کليد دارای ضرايبی بر حسب ثانيه ، ميلی ثانيه و ميکروثانيه است و اينضرايب نشان دهنده اين هستند که چقدر زمان لازم است تا اشعه در راستای افقی به اندازه يک خانهجا به جا شود . مثلاً در شکل (۴) ضريب Div/Time برابر است با ٢. ٠ ميلی ثانيه و اين يعنیاينکه در اين حالت برای اينکه اشعه در راستای افقی به اندازه يک خانه جا به جا شود ٢. ٠ ميلیثانيه يا ٢٠٠ ميکروثانيه زمان لازم است . ٩- ولوم Variable Time : اين ولوم برای فشرده و باز کردن شکل موج در راستای افقی استفادهمی شود . برای اندازه گيری زمان تناوب توسط اسيلوسکوپ بايد حتماً اين ولوم تا آخر در جهتحرکت عقربه های ساعت چرخانده شده و روی علامت Cal قرار گيرد . اگر اين ولوم از حالتCal خارج شود ضرايب Div/Time ديگر معتبر نبوده و نمی توان زمان تناوب را محاسبه نمود . از اين ولوم زمانی استفاده می شود که صحت ضرايب Div/Time اهميتی نداشته باشد مثل زمانیکه می خواهيم اختلاف فاز دو موج هم فرکانس را محاسبه کنيم . ١٠- کليد بزرگنمايی در راستای افقی : توسط اين کليد می توان مقياس افقی را به ميزان ۵ و يا ١٠برابر بزرگ نمود . به اين ترتيب که در حالت عادی مقياس افقی همان است که سلکتور Div/Timeنشان می دهد اما در حالت انتخاب اين کليد ، شکل موج در جهت افقی ۵ و يا ١٠ برابر باز می شودو اين معادل اين است که عدد نشان داده شده توسط سلکتور Div/Time به ۵ و يا ١٠ تقسيم شدهباشد . در بعضی از اسيلوسکوپ ها کليد بزرگنمايی افقی جزئی از همان ولوم تغيير مکان افقی ( Position Horizontal ) می باشد . به اين صورت که وقتی اين ولوم داخل است ، بزرگنمايیغير فعال بوده و وقتی اين ولوم بيرون کشيده می شود ، بزرگنمايی فعال می شود . مورد استفاده کليدبزرگنمايی افقی در مورد نمايش امواج با فرکانس زياد است . اين کليد با MAG به همراه ۵× و يا١٠× نمايش داده می شود . ١١- کليد بزرگنمايی در راستای افقی : اين کليد نيز همانند کليد بزرگنمايی در راستای عمودی استو در مواقعی که دامنه ولتاژ خيلی کم است مورد استفاده قرار می گيرد . در اين صورت ميزان ولتاژاندازه گيری شده توسط اسيلوسکوپ بايد بر ضريب کليد بزرگنمايی تقسيم شود . ١٢- ولوم تغيير مکان افقی ( Position Horizontal ) : اين ولوم شکل موج را در جهت افقیجا به جا می کند . اين ولوم ممکن است به اختصار با Pos.Hor و يا با علامت► ◄ نشان دادهمی شود . ١٣- کليد Div/Volt : اين کليد نيز همانند کليد Div/Time دارای ضرايبی است که اين ضرايببر حسب ولت و ميلی ولت می باشند و هر ضريب بيان کننده اين است که هر خانه در راستایعمودی چند ولت می باشد . اين کليد برای اندازه گيری دامنه ولتاژ به کار می رود . با تغيير اين کليد، شکل موج در راستای عمودی باز و جمع می شود . مثلاً در شکل (۴) ، ضريب کليد Div/Voltکانال ٢ برابر با ۵. ٠ ولت می باشد که اين امر نشان دهنده اين است که به ازای انتخاب کانال ٢ ، درصفحه نمايش اسيلوسکوپ هر خانه در راستای عمودی برابر با ۵. ٠ ولت می باشد . ١۴- ولوم Variable Volt : اين ولوم شکل موج را در راستای عمودی فشرده و باز می کند . امااگر اين ولوم از حالت Cal خارج شود ديگر مقادير Div/Volt معتبر نبوده و نمی توان اندازه ولتاژرا محاسبه نمود . بنابراين اين ولوم هنگام اندازه گيری ولتاژ بايد روی علامت Cal ياشد . ١۵- ولوم Position Vertical : اين ولوم شکل موج را در راستای عمودی جا به جا می کند وممکن است به اختصار با Pos.Ver و يا با استفاده از علامت های ▼ و ▲ نمايش داده شود . ١۶- پيچ بالانس DC : به دليل استفاده از اسيلوسکوپ در مناطق و حرارت های متفاوت میبايست سلکتورهای Div/Volt هر يک از دو کانال ، از نظر DC بالانس شوند . با تنظيم اين پيچ هابايد حالتی را انتخاب نمود که در آن حالت با تغيير سلکتور Div/Volt ، خط افقی هيچ تغيير مکانیدر جهت عمودی نداشته باشد . اين پيچ ها معمولاً با Bal–DC مشخص می شوند . ١٧- کليد DC–GND–AC : اگر اين کليد در حالت AC باشد يک خازن در مسير ورودیاسيلوسکوپ قرار می گيرد که سبب حذف مؤلفه DC شکل موج می گردد . يعنی در اين حالت فقطسيگنال های AC روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ، نمايش داده می شوند و سيگنال های DC حذفمی شوند . اما اگر اين کليد در حالت DC باشد هر چه در ورودی باشد بدون تغيير در صفحه نمايشاسيلوسکوپ ، نمايش داده می شود . يعنی در اين حالت مؤلفه های AC و DC روی صفحه نمايشاسيلوسکوپ ، نمايش داده می شوند و در صورتی که اين کليد در حالت GND باشد ورودیاسيلوسکوپ به صفحات انحراف عمودی که در ادامه در رابطه با آنها صحبت می کنيم منتقل نخواهدشد بلکه اين صفحات به اختلاف پتانسيل صفر ولت متصل می شوند . بنابراين در اين حالت رویصفحه اسيلوسکوپ يک خط افقی ديده می شود که از آن برای تعيين خط مبنای عمودی و يا ولتاژصفر ولت استفاده می شود . ١٨- کليد CH1–CH2–DUAL–ADD : اگر اين کليد در حالت CH1 باشد فقط سيگنال اعمالشده به کانال ١ روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش داده می شود و اگر اين کليد در حالت CH2باشد فقط سيگنال اعمال شده به کانال ٢ روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش داده می شود . درصورتی که DUAL را انتخاب کنيم شکل موج های هر دو کانال همزمان روی صفحه نمايشاسيلوسکوپ نمايش داده می شوند و در صورت انتخاب ADD حاصل جمع لحظه ای دو شکل موجروی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش داده می شود . ١٩- کليد ALT–CHOP : اگر فرکانس سيگنال های ورودی بيشتر از KHZ١ باشد با استفاده ازحالت ALT می توانيم دو شکل موج را به طور همزمان در صفحه نمايش اسيلوسکوپ مشاهده کنيم. در اين حالت در يک دوره تناوب موج Ramp ( در ادامه در رابطه با موج Ramp صحبتخواهيم کرد ) ، سيگنال اعمال شده به کانال ١ و در دوره تناوب بعدی اين موج ، سيگنال اعمال شدهبه کانال ٢ روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ، نمايش داده می شود اما به دليل فرکانس بالای موجRamp و سيگنال های ورودی ، سيگنال های هر دو کانال به طور همزمان بر روی صفحه نمايشاسيلوسکوپ قابل مشاهده هستند . اما اگر فرکانس سيگنال های ورودی کم باشد مشاهده دو شکل موجبه طور همزمان در حالت انتخاب ALT امکان پذير نخواهد بود . زيرا در اين صورت وقتیاسيلوسکوپ سيگنال کانال ١ را نمايش می دهد سيگنال کانال ٢ از ديد محو می شود و وقتیاسيلوسکوپ سيگنال کانال ٢ را نمايش می دهد سيگنال کانال ١ از ديد محو می شود و بنابراين دوموج به صورت چشمک زن روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ظاهر می شوند . برای نمايش سيگنالهای با فرکانس کم از حالت CHOP استفاده می کنيم . در اين حالت يک نقطه کوچک از سيگنالکانال ١ و سپس يک نقطه کوچک از سيگنال کانال ٢ و به همين ترتيب تا آخر نمايش داده می شود . در اين روش لحظه ای که سيگنال کانال ١ نمايش داده می شود کانال ٢ قطع است و برعکس درلحظه ای که سيگنال کانال ٢ نمايش داده می شود کانال ١ قطع است اما چون اين نقاط فوق العادهکوچک هستند ما آنها را کنار هم و به صورت پيوسته مشاهده می کنيم و در نتيجه دو شکل موج بهطور همزمان بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ قابل مشاهده هستند . ٢٠- کليد CH2INV : زمانی که اين کليد انتخاب می شود شکل موج کانال ٢ به اندازه ١٨٠ درجهاختلاف فاز پيدا می کند . ٢١- کليد Y–X : اگر اين کليد فعال شود ارتباط موج Ramp با صفحات انحراف افقی قطع شده وهر يک از سيگنال های ورودی به يکی از صفحات انحراف افقی يا عمودی اعمال می شود . مثلاًدر اسيلوسکوپ نمايش داده شده در شکل (۴) ، همانطور که مشاهده می کنيد در کنار ترمينالورودی کانال ١ حرف X و در کنار ترمينال ورودی کانال ٢ حرف Y درج شده است . بنابراين دراين اسيلوسکوپ ، در حالت انتخاب کليد Y–X ، سيگنال ورودی کانال ١ به صفحات انحراف افقی وسيگنال ورودی کانال ٢ به صفحات انحراف عمودی اعمال می شود . اين کليد برای مشاهده منحنیمشخصه ولت – آمپر عناصر نيمه هادی و نيز مشاهده اشکال ليساژور کاربرد دارد . در هر اسيلوسکوپی قسمتی مربوط به کنترل تريگر وجود دارد که در ادامه می خواهيم به بررسی آنبپردازيم اما قبل از معرفی کليدها و ولوم های اين قسمت به سؤالی که ممکن است برای بعضی هامطرح شود پاسخ می دهيم و آن سؤال اين است که منظور از تريگر چيست ؟ برای پاسخ به اينسؤال بايد مطالبی را در مورد ساختمان داخلی اسيلوسکوپ بدانيد . در اسيلوسکوپ در ابتدا يکاشعه الکترونی توليد می شود . منظور از اشعه الکترونی تعداد زيادی الکترون می باشد که بهصورت يک اشعه فوق العاده باريک درآمده و با سرعت بسيار زياد ( چند هزار کيلومتر در ثانيه ) در حرکت است . زمانی که اين اشعه الکترونی با سرعت زياد با مواد فسفرسانس پشت صفحه نمايشاسيلوسکوپ برخورد می کند مواد فسفرسانس از خود نور توليد می کنند . برای اينکه اين اشعهالکترونی شکل موج ها را روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش دهد لازم است در دو جهتعمودی و افقی حرکت کند و بر اين اساس دو سری صفحه به نام های صفحات انحراف عمودی وصفحات انحراف افقی را در مسير حرکت اشعه الکترونی قرار می دهند . هر سری از اين صفحات، خود شامل دو صفحه موازی می باشد . در اثر ايجاد اختلاف پتانسيل بين دو صفحه موازی ، اشعهالکترونی به سمت صفحه دارای پتانسيل بيشتر متمايل می شود و به اين ترتيب محل برخورد اشعهالکترونی با مواد فسفرسانس پشت صفحه نمايش تغيير می کند و در نتيجه محل توليد نور رویصفحه نمايش تغيير می کند . سيگنالی که ما می خواهيم روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش دادهشود به صفحات انحراف عمودی اعمال می شود و متناسب با تغييرات دامنه اين سيگنال ، اشعهالکترونی در راستای عمودی جا به جا می شود . اما برای اينکه شکل موج به طور صحيح رویصفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش داده شود بايد همزمان با جا به جا شدن اشعه در راستای عمودی ،اشعه در راستای افقی نيز جا به جا شود . مثلاً اگر هدف ، نمايش يک موج سينوسی بر روی صفحهنمايش اسيلوسکوپ باشد با رسيدن موج سينوسی به صفحات انحراف عمودی ، اشعه الکترونیمتناسب با دامنه موج سينوسی در راستای عمودی جا به جا می شود و اگر هيچ موجی به صفحاتانحراف افقی اعمال نشود ، روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ به جای يک موج سينوسی فقط يک خطعمودی ديده می شود . بنابراين هميشه بايد همزمان با سيگنال ورودی ، يک موج به صفحاتانحراف افقی اعمال شود تا شکل موج ورودی به درستی بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايشداده شود . اين موج را موج Ramp می گويند که يک موج دندانه اره ای است . اگر فرکانس موجRamp با فرکانس سيگنال ورودی يکی باشد يک سيکل کامل از موج ورودی بر روی صفحهنمايش اسيلوسکوپ نمايش داده می شود و اگر فرکانس موج Ramp بيش از فرکانس سيگنالورودی باشد چند سيکل از سيگنال ورودی بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ نمايش داده می شود . برای اينکه شکل موج ساکنی بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ داشته باشيم لازم است تا حرکتافقی اشعه الکترونی هر بار از محل مشخصی از سيگنال ورودی شروع شود که اين وظيفه بر عهدهقسمت تريگر اسيلوسکوپ می باشد . اگر عمل تريگر انجام نشود ممکن است سيگنال ورودی درصفحه نمايش اسيلوسکوپ حرکت کند . برای عمل تريگر روش های مختلفی وجود دارد و بر ايناساس کليدهايی بر روی پانل اسيلوسکوپ تعبيه شده است که به وسيله آنها می توان نوع تريگر راانتخاب نمود . اين کليدها عبارتند از : ٢٢- کليد Normal–Auto : اگر اين کليد در حالت Auto باشد حتی اگر به ورودی اسيلوسکوپسيگنالی اعمال نشود مدار داخلی اسيلوسکوپ يک موج دندانه اره ای به صفحات انحراف افقی اعمالمی کند و بنابراين خطی افقی بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ظاهر می شود که نشان دهنده آمادهبه کار بودن اسيلوسکوپ است . اما در صورتی که اين کليد در حالت Normal باشد عمل تريگرفقط به کمک موج ورودی انجام می شود و لذا در صورتی که ورودی نداشته باشيم هيچ گونه خطیو يا موجی بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ظاهر نخواهد شد . اين کليد در حالت عادی بايد برروی Auto باشد .23- کليد Trigger Source : اين کليد ممکن است دارای حالت های زير باشد . الف ) AC : در اين حالت عمل تريگر با مؤلفه AC انجام می شود . ب ) DC : در اين حالت عمل تريگر با خود موج به اضافه مؤلفه DC انجام می شود . پ ) CH1 : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال اعمال شده به کانال ١ انجام می شود . ت ) CH2 : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال اعمال شده به کانال ٢ انجام می شود . ث ) Line : در اين حالت عمل تريگر با فرکانس برق شهر انجام می شود . ج ) Ext : در اين حالت بايد موجی را که می خواهيم توسط آن عمل تريگر انجام شود از خارجاسيلوسکوپ و توسط ترمينال مخصوص آن به اسيلوسکوپ اعمال کنيم . چ ) TV : در اين حالت يک فيلتر پايين گذر مؤلفه های فرکانس بالای موج ورودی را حذف نموده وسپس عمل تريگر انجام می شود . اين کليد در حالتی استفاده می شود که يک موج مزاحم بر رویموج اصلی ، مانع عمل تريگر شود . ح ) H–TV : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال های افقی تلويزيون انجام می شود . خ ) L–TV : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال های عمودی تلويزيون انجام می شود . ٢۴- ولوم Level : اين ولوم نقطه شروع موج نشان داده شده بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپرا معين می کند . همچنين اگر موج نمايش داده شده بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ، در جهتافقی حرکت کند و ثابت نباشد بايد به کمک اين ولوم شکل موج را ثابت نگهداشت . ٢۵- کليد Slope : اين کليد مشخص کننده اين است که اولين نيم سيکل موج نشان داده شده مثبت ويا منفی می باشد . در حالت عادی بايد علامت مثبت ( + ) انتخاب شود . در واقع علامت مثبت ( + ) به معنای شيب مثبت و علامت منفی ( – ) به معنای شيب منفی در نقطه شروع موج می باشد . حال که با کليدها و ولوم های پانل اسيلوسکوپ آشنا شديد در ادامه به بررسی نحوه اندازه گيری ولتاژ، زمان تناوب ، فرکانس ، اختلاف فاز و نيز مشاهده منحنی مشخصه ولت – آمپر ديود توسطاسيلوسکوپ می پردازيم . اندازه گيری ولتاژ : توسط اسيلوسکوپ می توان ولتاژهای AC و DC را با دقت خيلی زياد اندازهگيری کرد . برای اين منظور ابتدا ولوم Variable Volt را تا انتها در جهت حرکت عقربه هایساعت می چرخانيم و آن را در حالت Cal قرار می دهيم . سپس با قرار دادن کليد –GND–ACDC روی حالت GND اشعه را ترجيحاً در وسط صفحه نمايش اسيلوسکوپ و يا در هر نقطهدلخواه ديگری از صفحه نمايش تنظيم می کنيم و سپس کليد فوق را در حالت DC قرار می دهيم تاسيگنال اعمال شده به اسيلوسکوپ بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ظاهر شود . حال در صورتیکه سيگنال ورودی ، يک سيگنال AC باشد برای بدست آوردن ولتاژ پيک آن ، تعداد خانه هایاشغال شده بين محل تنظيم اشعه در حالت GND و پيک سيگنال AC را شمرده و در ضريبDiv/Volt ضرب می کنيم و برای بدست آوردن ولتاژ مؤثر اين سيگنال ، مقدار ولتاژ پيک بدستآمده را بر ۴١۴. ١ تقسيم می کنيم . به عنوان مثال در شکل (۵) يک سيگنال سينوسی بر روی صفحهنمايش اسيلوسکوپ نمايش داده شده است . اگر ضريب Div/Volt برابر با ۵ ولت باشد مقدار ولتاژپيک و مؤثر اين سيگنال را بدست آوريد .
 
 
پ ) CH1 : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال اعمال شده به کانال ١ انجام می شود . ت ) CH2 : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال اعمال شده به کانال ٢ انجام می شود . ث ) Line : در اين حالت عمل تريگر با فرکانس برق شهر انجام می شود . ج ) Ext : در اين حالت بايد موجی را که می خواهيم توسط آن عمل تريگر انجام شود از خارجاسيلوسکوپ و توسط ترمينال مخصوص آن به اسيلوسکوپ اعمال کنيم . چ ) TV : در اين حالت يک فيلتر پايين گذر مؤلفه های فرکانس بالای موج ورودی را حذف نموده وسپس عمل تريگر انجام می شود . اين کليد در حالتی استفاده می شود که يک موج مزاحم بر رویموج اصلی ، مانع عمل تريگر شود . ٩Page  WWW.YOUNESSHARIATI.ORQ,IRح ) H–TV : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال های افقی تلويزيون انجام می شود . خ ) L–TV : در اين حالت عمل تريگر توسط سيگنال های عمودی تلويزيون انجام می شود . ٢۴- ولوم Level : اين ولوم نقطه شروع موج نشان داده شده بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپرا معين می کند . همچنين اگر موج نمايش داده شده بر روی صفحه نمايش اسيلوسکوپ ، در جهتافقی حرکت کند و ثابت نباشد بايد به کمک اين ولوم شکل موج را ثابت نگهداشت . ٢۵- کليد Slope : اين کليد مشخص کننده اين است که اولين نيم سيکل موج نشان داده شده مثبت ويا منفی می باشد . در حالت عادی بايد علامت مثبت ( + ) انتخاب شود . در واقع علامت مثبت ( + ) به معنای شيب مثبت و علامت منفی ( – ) به معنای شيب منفی در نقطه شروع موج می باشد .